Snorkelen bij Marsa Mubarak - zwem met doejongs en groene zeeschildpadden

Doejongs zijn zeegrasspecialisten: een volwassen dier eet er ruwweg 30 kg per dag van, en het moet de zachte, snelgroeiende soort zijn. Marsa Mubarak biedt precies dat - brede bedden Halophila en Halodule verspreid over een beschutte baai met zandbodem en vrijwel zonder stroming, zodat het veld net zo snel teruggroeit als de dieren het afgrazen. Die combinatie is zeldzaam aan de Egyptische kust, en daarom keren dezelfde paar doejongs jaar na jaar terug naar juist deze baai in plaats van door te trekken.

De baai is bovendien ongewoon vergevingsgezind. Het grootste deel van het veld ligt op 3 tot 8 meter, de hoefijzervorm blokkeert de overheersende noordenwind, en er is geen stroming om tegenin te zwemmen. Je hoeft niet fit, snel of ervaren te zijn om op de juiste plek te zijn wanneer een doejong bovenkomt - en dat onderscheidt Marsa Mubarak van de diepere, meer blootgestelde doejongstekken verder naar het zuiden.

Een doejong is een zeezoogdier van drie meter en 400 kg, het enige levende plantenetende zeezoogdier, en nauwer verwant aan de olifant dan aan welke dolfijn ook. Het eet met de kop omlaag en de staart omhoog, ploegt een zichtbare voor door het veld en werpt een wolk zand op; meestal heeft het een escorte gouden loodsmakrelen vlak boven zijn rug die oppikken wat het graven losmaakt. Die zandwolk is vaak het eerste wat je gids ziet, ruim voordat het dier zelf zichtbaar is.

Een etende doejong komt elke drie tot zes minuten boven om te ademen, stijgt bijna verticaal op, neemt één teug en glijdt weer omlaag. Als niemand hem opdringt, graast hij vaak gewoon door terwijl snorkelaars vanaf vier of vijf meter stil toekijken. Waarnemingen zijn wild en nooit gegarandeerd, maar over een seizoen levert de baai op ongeveer twee van de drie tochten een doejong op, en op vrijwel elke tocht groene zeeschildpadden.

Het ophalen is rond 07:30 afhankelijk van je hotel, en de boot vertrekt uit de haven van Port Ghalib zodra iedereen aan boord is. Het is een volwaardige Rode Zee-dagboot: een open zonnedek, een schaduwrijk bovendek, een salon met airconditioning, toiletten en een omkleedruimte, en een bemanning die de hele dag thee, koffie, water en frisdrank serveert. De lunch wordt aan boord gekookt en tussen de tweede en derde sessie geserveerd, zodat niemand een sessie hoeft in te korten om te eten.

De groep bestaat uit 20 tot 25 gasten. Omdat de baai groot en ondiep is, splitst de gids de groep en werkt hij één gebied tegelijk af in plaats van iedereen tegelijk te water te laten - dat houdt het veld ongestoord en het betekent dat je echt dingen krijgt aangewezen in plaats van achter een menigte aan te zwemmen. Neem een handdoek mee, rifvriendelijke zonnebrand, een pet en een lichte laag; tussen december en maart is een shorty het huren waard als je snel koud hebt, want je drijft lang stil in plaats van hard te zwemmen.

De doejongs halen de koppen, maar het veld is ook zonder hen druk. Groene zeeschildpadden grazen dezelfde bedden en zijn veel minder schuw dan de doejongs - tien minuten naast een schildpad doorbrengen terwijl die zeegras afknipt en bovenkomt om te ademen, is heel normaal. Karetschildpadden werken juist de koraalkoppen bij de baaimond af en pikken aan sponzen. Tussen beide habitats trekken gevlekte adelaarsroggen in losse formatie door de zandgeulen en liggen blauwgevlekte pijlstaartroggen half ingegraven tot je over ze heen drijft.

Het zeegras zelf beloont een trage blik. Tussen de sprieten schuilen spookpijpvissen, jonge trompetvissen en fluitvissen die zich verticaal opstellen om een stengel na te doen, geelzadel-koningsvissen die per twee het zand zeven, en de gouden loodsmakrelen die alles volgen wat groot genoeg is om een maaltijd op te woelen. Mariene biologen rekenen zulke velden tot de productiefste habitats van de Rode Zee en tot de snelst verdwijnende, wat voor een groot deel verklaart waarom de baai beschermd is.

Doejongs verlaten een graasgebied waar ze worden lastiggevallen, en een baai die haar doejongs kwijtraakt, krijgt ze niet terug. De regels hier zijn dus geen versiering: we naderen van opzij en nooit van voren, houden meerdere meters afstand, zwemmen nooit boven het dier en blokkeren nooit zijn weg naar de oppervlakte, raken noch het dier noch zijn loodsmakrelen aan, gebruiken geen flits en laten steeds maar een kleine groep te water. Vinnen blijven van de bodem - een omgewoeld veld doet er maanden over om te herstellen.

Je gids bepaalt het instappunt, houdt de groep in een lijn aan één kant van het dier, en roept iedereen eruit als de doejong zijn eetpatroon verandert of wegtrekt. Het is ook de reden dat we geen waarneming beloven: op het moment dat een tocht doejongs garandeert, begint iemand ze op te jagen.

Doejongs en schildpadden zijn het hele jaar in de baai, dus er is geen gesloten seizoen. De watertemperatuur loopt van ongeveer 24 °C in februari tot 29 °C in augustus en september. Er wordt het actiefst gegeten bij opkomend tij, en daarom is de dag om drie sessies gebouwd in plaats van om één: zo hebben we twee tijstanden om mee te werken. Ochtenden zijn meestal het rustigst en helderst.

Dit is de meest gezinsvriendelijke grote-dierentocht die we varen. Het water is ondiep en stil, drijfvesten en zwemnoedels zijn beschikbaar, en kinderen vanaf ongeveer zes jaar doen hem prima samen met een ouder; familieleden die niet zwemmen kunnen aan boord blijven en toch schildpadden en roggen vanaf het dek zien. Wie te water gaat, moet basisvaardig kunnen zwemmen. Boek in het hoogseizoen twee tot drie dagen vooruit - de boot wordt gedeeld en de doejongdagen zijn het eerst vol.